ఆంధ్రప్రదేశ్ నవ్యాంధ్ర రాజధాని అమరావతి నిర్మాణ ప్రస్థానంలో కీలకమైన ‘భూ సమీకరణ’ ప్రక్రియ ప్రారంభమై నేటికి సరిగ్గా 11 సంవత్సరాలు పూర్తయింది. 2015 జనవరి 2న గుంటూరు జిల్లా నేలపాడులో ఈ చారిత్రాత్మక ప్రక్రియకు శ్రీకారం చుట్టారు. రాజధాని కోసం తన భూమిని ఇచ్చిన మొదటి వ్యక్తిగా తుళ్లూరుకు చెందిన మహిళా రైతు కొమ్మినేని ఆదిలక్ష్మి నిలిచారు. ఆమె తన వంతుగా 3.50 ఎకరాల భూమిని అందజేయగా, అదే రోజు దామినేని శ్రీనివాసరావు (15 ఎకరాలు), ధనేకుల రామారావు (11 ఎకరాలు) కూడా భూమిని అందజేశారు. తొలిరోజు మొత్తం 89 ఎకరాల భూమిని ప్రభుత్వం సమీకరించింది.
రాజధాని నిర్మాణ ప్రక్రియ ప్రారంభమైన సమయంలో ప్రభుత్వం రైతులకు అనేక హామీలు ఇచ్చింది. మూడేళ్లలో రిటర్నబుల్ ప్లాట్లను అభివృద్ధి చేసి ఇస్తామని, ఐదేళ్లలో రాజధాని నిర్మాణం పూర్తి చేస్తామని ప్రకటించింది. అయితే, 11 ఏళ్లు గడిచినా ఇప్పటికీ భూ సమీకరణ ప్రక్రియ కొనసాగుతూనే ఉంది. ఉండవల్లి, పెనుమాక వంటి గ్రామాల్లో ఇంకా 2,200 ఎకరాల భూమిని సేకరించాల్సి ఉంది. కాలయాపన పెరగడం, గత ప్రభుత్వ హయాంలో మూడు రాజధానుల అంశం తెరపైకి రావడంతో పనులు నిలిచిపోయి రైతులు తీవ్ర ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నారు. ప్రస్తుతం కూటమి ప్రభుత్వం మళ్లీ పనులను వేగవంతం చేసినా, రైతుల సమస్యలు ఇంకా చర్చల దశలోనే ఉన్నాయి.
ప్రస్తుత పరిస్థితిని గమనిస్తే, సిఆర్డిఏ (CRDA) ప్రధాన కార్యాలయం మరియు ఎమ్మెల్యేలు, అధికారుల నివాస భవనాలు తుది దశకు చేరుకున్నాయి. ఏప్రిల్ నాటికి వీటిని కేటాయిస్తామని ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. అయితే, రైతులకు ఇవ్వాల్సిన ఫ్లాట్ల అభివృద్ధిలో జాప్యం జరుగుతుండటంతో రాజధాని రైతు ఐకాస (JAC) నాయకులు అసహనం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. మరోవైపు, ప్రభుత్వం రెండో విడత భూ సమీకరణను కూడా ప్రారంభించింది. రాష్ట్ర ఆర్థిక పరిస్థితుల దృష్ట్యా పాత, కొత్త రైతులకు ఇచ్చిన హామీలను ప్రభుత్వం ఏ విధంగా నెరవేరుస్తుందో వేచి చూడాలి.
