మన పాలపుంత (Milky Way) మధ్యలో ఉన్న భారీ కృష్ణబిలం (బ్లాక్హోల్) ‘సగిటారియస్ ఏ’ నుంచి వెలువడుతున్న ఉష్ణ పవనాలను శాస్త్రవేత్తలు తొలిసారిగా గుర్తించారు. దాదాపు 50 ఏళ్లుగా ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలకు అంతుచిక్కని ఈ రహస్యాన్ని తాజా పరిశోధన ఛేదించింది. చిలీలోని అటాకామా లార్జ్ మిల్లీమీటర్/సబ్మిల్లీమీటర్ అరే (ALMA) రేడియో టెలిస్కోప్ ద్వారా సేకరించిన డేటాతో ఈ కీలక ఆవిష్కరణ చేశారు.
నార్త్వెస్టర్న్ యూనివర్సిటీకి చెందిన ఎలెనా ముర్చికోవా, మార్క్ గోర్స్కీ నేతృత్వంలోని బృందం ఈ పరిశోధన చేసింది. ఐదేళ్ల పాటు సుమారు 100 గంటల పాటు గెలాక్సీ కేంద్రాన్ని పరిశీలించి, కార్బన్ మోనాక్సైడ్ (CO) వాయువు కదలికలను మ్యాప్ చేశారు. ఈ ప్రక్రియలో బ్లాక్హోల్ నుంచి వెలువడే రేడియో తరంగాలను జాగ్రత్తగా వేరుచేసి, అత్యంత స్పష్టమైన చిత్రాన్ని రూపొందించారు. ఈ చిత్రంలో బ్లాక్హోల్ చుట్టూ ఉన్న శీతల వాయువులో కోన్ ఆకారంలో ఒక ఖాళీ ప్రదేశం ఉన్నట్లు కనుగొన్నారు. దీని పొడవు సుమారు మూడు కాంతి సంవత్సరాలు ఉంటుందని అంచనా.
నాసాకు చెందిన చంద్ర ఎక్స్రే అబ్జర్వేటరీ డేటా కూడా ఇదే ప్రాంతంలో వేడి వాయువు నిండి ఉన్నట్లు నిర్ధారించింది. దీనిని బట్టి బ్లాక్హోల్ నుంచి వీస్తున్న వేడిగాలులే చుట్టుపక్కల ఉన్న శీతల వాయువును పక్కకు నెడుతున్నాయని శాస్త్రవేత్తలు నిర్ధారణకు వచ్చారు.
సాధారణంగా క్రియాశీల బ్లాక్హోల్స్ నుంచి శక్తివంతమైన గాలులు వెలువడతాయి. అయితే, మన గెలాక్సీలోని ‘సగిటారియస్ ఏ’ వంటి నిశ్శబ్ద బ్లాక్హోల్స్ నుంచి కూడా ఇలాంటి బలహీనమైన గాలులు వెలువడతాయని ఈ పరిశోధన తొలిసారిగా నిరూపించింది. ఈ గాలులు అంత శక్తివంతమైనవి కాకపోయినా, అవి నక్షత్రాల ఏర్పాటు ప్రక్రియను నెమ్మదింపజేయగలవని పరిశోధకులు తెలిపారు. ఈ గాలుల వేగం, కదలికలపై మరింత స్పష్టత కోసం మరిన్ని పరిశీలనలు అవసరమని వారు పేర్కొన్నారు. ఈ తాజా ఆవిష్కరణ వివరాలను ‘ది ఆస్ట్రోఫిజికల్ జర్నల్ లెటర్స్’లో ప్రచురించారు
